رئیس مرکز تحقیقات سازمان صداوسیما گفت: روند مخاطب تلویزیون در بسیاری از کشورها نزولی بوده است، اما در ایران پس از سال ۱۴۰۲، میزان مخاطبان صداوسیما افزایش یافته و در برخی مقاطع این افزایش به حدود ۱۰ درصد و نیم رسیده است.
به گزارش آیفیلم به نقل از خبرگزاری صدا وسیما، محسن شاکرینژاد رئیس مرکز تحقیقات سازمان صداوسیما، با حضور در استودیو شبکه خبر در تشریح وضعیت مخاطبان رسانه ملی با اشاره به دادههای مرکز تنظیمگری رسانهای انگلستان (آفکام) افزود: سهم تماشای ویدئو از طریق تلویزیون در انگلستان از ۷۱ درصد در سال ۲۰۱۷ به حدود ۵۳ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
وی افزود: بر اساس روندهای موجود، پیشبینی شده است که در سالهای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ مصرف ویدئو از طریق تلویزیون برای نخستینبار به کمتر از ۵۰ درصد برسد و تلویزیون خطی در رقابت با فضای مجازی و خدمات پخش اینترنتی با کاهش سهم مخاطب مواجه شود.
شاکرینژاد با اشاره به گزارشهای آفکام گفت: در گزارش سال ۲۰۲۵ این نهاد، بارها از واژه «کاهش» برای توصیف روند مخاطب تلویزیون سنتی استفاده شده است و این موضوع نشان میدهد تلویزیونهای خطی در بسیاری از کشورها با تغییر الگوی مصرف رسانهای مواجهاند.
رئیس مرکز تحقیقات صداوسیما همچنین با اشاره به دادههای مؤسسه نیلسن در آمریکا گفت: نیلسن با استفاده از ابزارهای اندازهگیری مصرف رسانهای، میزان تماشای شبکهها و برنامههای تلویزیونی را بهصورت دقیقهای ثبت میکند و در قالب فهرست برنامههای پربیننده منتشر میکند.
وی افزود: در یکی از هفتههای مورد بررسی، پربینندهترین برنامه تلویزیونی آمریکا حدود ۸ میلیون و ۵۸ هزار بیننده بالای دو سال داشته که معادل حدود ۵ درصد جمعیت آمریکا است. در این فهرست، برنامههای خبری و ورزشی سهم قابل توجهی داشتند و این مسئله نشاندهنده جایگاه این دو حوزه در تلویزیون خطی است.
شاکرینژاد در ادامه به وضعیت مخاطبان صداوسیما در ایران پرداخت و گفت: مرکز تحقیقات بهصورت مستمر میزان مخاطب مجموعه ها، برنامههای شاخص و همچنین کل شبکههای رادیویی و تلویزیونی را اندازهگیری میکند.
وی افزود: برای سنجش مخاطب مجموعه ها و برنامههای شاخص، نظرسنجیهای تلفنی انجام میشود، اما میزان کلی مصرف رسانهای در نظرسنجیهای حضوری نیز مورد سنجش قرار میگیرد تا احتمال خودسانسوری یا پاسخهای غیرواقعی کاهش یابد.
رئیس مرکز تحقیقات صداوسیما گفت: در این نظرسنجی از افراد پرسیده میشود که بهطور میانگین در شبانهروز چه میزان برنامههای صداوسیما را میبینند یا میشنوند. بر اساس این دادهها، میانگین تماشای تلویزیون در ایران در حال حاضر بیش از یکونیم ساعت در روز است.
وی گفت: در این اندازهگیریها از تعریفی سختگیرانهتر نسبت به تعریف استاندارد آفکام استفاده شده است؛ آفکام فردی را که حداقل ۱۵ دقیقه در هفته تلویزیون تماشا کند، مخاطب محسوب میکند، در حالی که در سنجش مرکز تحقیقات، معیار ۱۵ دقیقه در روز در نظر گرفته شده است.
شاکرینژاد با اشاره به روند مخاطب رسانه ملی افزود: از سال ۱۳۹۴ تا سال ۱۴۰۲ روند مخاطب صداوسیما در میان افراد بالای ۱۵ سال ساکن مراکز استانها نزولی بوده است، اما از سال ۱۴۰۲ به بعد افزایش مخاطب مشاهده شده و در برخی مقاطع این افزایش به حدود ۱۰.۵ درصد رسیده است.
وی گفت: این آمار مربوط به افراد بالای ۱۵ سال ساکن مراکز استانهاست و روستاها و شهرستانها در این روند آماری لحاظ نشدهاند، با این حال، بررسیهای جدید مرکز تحقیقات نشان داده است که میزان مخاطب رسانه ملی در روستاها بیشتر از شهرستانها، در شهرستانها بیشتر از مراکز استانها و در مراکز استانها بیشتر از تهران است.
رئیس مرکز تحقیقات صداوسیما یکی از عوامل مؤثر بر تغییرات اخیر مخاطب را رویدادهای سیاسی و اجتماعی دانست و گفت: برخی بزنگاههای اجتماعی میتواند الگوی مصرف رسانهای مردم را تغییر دهد.
وی با اشاره به تغییر جایگاه شبکه خبر در الگوی مصرف رسانهای افزود: در دوره اخیر، شبکه خبر در برخی مقاطع به شبکهای تبدیل شده که مردم تمایل دارند بهصورت مستمر روشن باشد، بهگونهای که در برخی محیطهای عمومی و کاری، این شبکه جایگزین شبکههایی شده که پیشتر بهعنوان شبکههای «آشیانه» شناخته میشدند.
شاکرینژاد با اشاره به تجربه جنگ ۱۲ روزه گفت: در این دوره، شبکه خبر از نظر میزان مخاطب در جایگاه نخست قرار گرفت، در حالی که در سالهای گذشته شبکههای سرگرمی و سریالمحور معمولاً در زمره شبکههای پربیننده بودند.
وی این تغییر را نشانه اهمیت مرجعیت خبری رسانه ملی دانست و گفت: ممکن است مخاطب ابتدا برای دریافت خبرهای اولیه به شبکههای اجتماعی مراجعه کند، اما برای اطمینان از صحت و جزئیات خبر، به رسانه ملی رجوع کند.
رئیس مرکز تحقیقات صداوسیما همچنین درباره نحوه انجام نظرسنجیهای این مرکز گفت: نظرسنجیهای حضوری با استفاده از تبلت انجام میشود و ابزارهای مورد استفاده دارای قابلیت موقعیتیابی هستند، بنابراین محل انجام پرسشگری قابل مشاهده و بررسی است.
وی افزود: در یک نظرسنجی با ۳۰ هزار نمونه، حدود ۳۰ هزار فایل صوتی از فرآیند پرسشگری وجود دارد و خبرنگاران و علاقهمندان میتوانند با مراجعه به مرکز تحقیقات، روند انجام نظرسنجی و نمونههای صوتی آن را از نزدیک مشاهده کنند.
شاکرینژاد تأکید کرد: هدف از فراهم کردن این امکان، افزایش شفافیت و فراهم کردن امکان بررسی مستقیم فرآیند جمعآوری دادههای نظرسنجی است.
/ س م
